Een toespraak voor de uitvaart schrijven
Vul de naam in, wie hij of zij voor je was en drie of vier herinneringen. Kies ongeveer 3 of 5 minuten en je krijgt een eerste opzet met de spreektijd erbij. Open die daarna in grote letters om voor te lezen tijdens de afscheidsdienst, in de aula of in de kerk.
Schrijf het met een beetje hulp
Voorbeelden en zinnen voor een toespraak op de uitvaart
Een afscheidstoespraak hoeft niet een heel leven te beschrijven. Een paar ware verhalen, eenvoudig verteld, blijven mensen het langst bij.
Zo kun je beginnen
Fijn dat jullie er allemaal zijn. Voor wie mij niet kent: ik ben Sanne, de oudste kleindochter van oma Riet. Ik wil jullie iets vertellen over de vrouw die mij leerde appeltaart bakken en nooit op te geven.
Toen ik dit ging schrijven, besefte ik dat pap al die aandacht maar niks zou vinden. Dus ik houd het kort, zoals hij het zelf ook graag had.
Iedereen die Kees kende, heeft wel een verhaal over hem. Ik wil er een paar van mij met jullie delen.
Mam zei altijd dat je een goed leven afmeet aan de kopjes koffie die je samen hebt gedronken. Als ik hier rondkijk, heeft ze een heel goed leven gehad.
Ik ken Marieke tweeëndertig jaar, sinds de eerste dag op de middelbare school. Ze leende me een pen en heeft hem nooit teruggevraagd.
Voor een moeder of vader
Pap was geen man van veel woorden, maar hij liet zijn liefde zien in alles wat hij deed: de auto altijd op tijd naar de garage, ons midden in de nacht ophalen, twee keer controleren of de deur wel op slot zat.
Mam had de gave om iedereen het gevoel te geven dat hij de belangrijkste persoon in de kamer was. De groenteman, de buren, onze vrienden: ze onthield elke naam en elk verhaal.
Hij leerde me fietsen in deze straat en bleef nog lang achter me aan rennen nadat hij al had losgelaten. Eigenlijk heeft hij dat mijn hele leven gedaan.
Zij was de eerste die ik belde met goed nieuws, en ook de eerste met slecht nieuws. Ik zal nog lang naar de telefoon grijpen.
Voor een opa of oma
Het schuurtje van opa was de mooiste plek van de wereld: op elk potje een etiket, elk stuk gereedschap op zijn plek, en in de bovenste la altijd een Haags hopje.
Oma heeft de oorlog en de hongerwinter meegemaakt, vijf kinderen grootgebracht en haar man begraven, en toch lachte ze meer dan wie ik ook ken.
Wat ik het meest ga missen, is het telefoontje op zondag. Altijd om zes uur, en altijd begon ze met: “Heb je wel gegeten?”
Voor een vriend of vriendin
Jeroen was de vriend die er gewoon was. Bij een verhuizing, in het ziekenhuis, die avond dat mijn auto op de A12 stilviel: hij stond er al voordat je was uitgepraat.
We waren samen niet altijd even verstandig. Ik ga vandaag niet alle verhalen vertellen, maar wie in 2009 mee was op Terschelling, weet wat ik bedoel.
Een vriendschap als de onze houdt niet op, ze verandert alleen van vorm. Ik blijf tegen haar praten, waarschijnlijk hardop, waarschijnlijk in de supermarkt.
Lichte momenten (een glimlach mag)
Mam kon echt niet autorijden, en ze zou willen dat ik dat eerlijk zeg. Maar ze was ook de enige die geen enkele schoolmusical heeft gemist.
Pap geloofde dat elk probleem op te lossen was met ducttape of een stevige brief aan de gemeente. Meestal had hij gelijk.
Ze had een uitgesproken mening over koffie, over het weer en over de enige juiste manier om de vaatwasser in te ruimen, en die mening hoorde je ook.
Zo kun je afsluiten
Dag mam. Dank je wel voor alles. Wij nemen het vanaf hier over.
Rust zacht, pap. Je hebt het verdiend.
Laten we hem eren zoals hij leefde: door wat vriendelijker te zijn en wat harder te lachen.
Ze is niet weg zolang wij haar verhalen blijven vertellen. Dus blijf ze alsjeblieft vertellen.
Ga in vrede, lieve vriend. Moge God je bewaren tot we elkaar weerzien.
Voor een kerkelijke afscheidsdienst of als de overledene gelovig was.
Een korte toespraak (ongeveer 2 minuten)
Dank jullie wel dat jullie gekomen zijn. Ik ben Erik, en Margriet was mijn moeder. Mam werd geboren in Deventer, als jongste van vier, en ze heeft haar hele leven voor anderen gezorgd. Dertig jaar was ze verpleegkundige op de kinderafdeling, en eigenlijk is ze dat nooit helemaal opgehouden te zijn. Was je ziek, dan stond er een pan soep op de stoep. Was je verdrietig, dan ging de koffie aan. Ze hield van haar tuin, van haar koor en van de puzzel in de krant, die ze elke ochtend al af had voordat wij wakker waren. Ze hield eenenvijftig jaar van pap, en heeft hem sinds zijn overlijden elke dag gemist. Toen ik tien was, brak ik haar mooiste vaas en verstopte de scherven. Ze vond ze natuurlijk. Ze werd niet boos. Ze zei alleen: “Spullen kun je lijmen. Mensen zijn belangrijker.” Daar heb ik mijn hele leven aan gedacht. Mam, dank je wel voor de soep, de liedjes en de tweede kansen. We houden van je, en we zullen voor elkaar zorgen, precies zoals jij het ons hebt geleerd.
Hoe schrijf je een toespraak voor een uitvaart?
Wat helpt
- Begin met wie je bent en hoe je de overledene kende.
- Kies drie of vier korte verhalen in plaats van een levensloop van begin tot eind. Juist kleine details brengen iemand weer even terug in de zaal.
- Schrijf zoals je praat, in korte zinnen, en lees de tekst vóór de uitvaart minstens twee keer hardop voor.
- Een luchtig moment mag gerust; het hoorde bij wie hij of zij was.
- Sluit af met een eenvoudig afscheid of een bedankje, desnoods rechtstreeks tegen de overledene.
- Print de tekst in een grote letter of open hem groot op je telefoon, en zet een streepje waar je even wilt pauzeren.
Wat je beter kunt vermijden
- Iedereen en alles willen noemen; het afscheid is niet de enige plek waar zijn of haar verhaal verteld wordt.
- Grapjes die maar één of twee mensen begrijpen.
- Oude familieruzies of iets wat iemand in de zaal pijn kan doen.
- Ver over je tijd heen gaan; drie tot vijf minuten is ruim genoeg, zeker als er meer sprekers zijn.
Veelgestelde vragen
Hoe lang moet een toespraak op een uitvaart zijn?
Meestal drie tot vijf minuten. In een rustig tempo voorgelezen is dat ongeveer 400 tot 650 woorden. Spreken er meerdere mensen, houd het dan bij drie minuten.
Wie houdt er een toespraak bij een uitvaart?
Vaak spreken een of meer familieleden, vrienden of collega’s. De uitvaartbegeleider stemt de volgorde met jullie af en houdt de tijd in de gaten, omdat de aula of kerk meestal voor een vaste tijd is gereserveerd. Bij een kerkelijke dienst leidt de pastoor, dominee of voorganger de dienst en is er vaak ruimte voor een persoonlijk woord van de familie. Wie zelf niet wil spreken, kan de tekst laten voorlezen.
Hoe begin ik een afscheidstoespraak?
Bedank iedereen voor hun komst, zeg wie je bent en hoe je de overledene kende, en begin dan meteen met een verhaal: “Ik wil jullie vertellen over de dag dat ze mij leerde zwemmen.”
Wat als ik moet huilen tijdens het voorlezen?
Dat is helemaal niet erg, en iedereen begrijpt het. Stop even, haal adem en neem een slokje water. Het helpt om iemand naast je te laten staan die het kan overnemen als het niet meer lukt.
Wordt wat ik schrijf bewaard?
Nee. Je herinneringen worden alleen gebruikt om de opzet te schrijven en worden niet opgeslagen.